Pingwiny

Pingwiny – Wikipedia, wolna encyklopedia

Pingwiny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „pingwin”. Zobacz też: Pingwin – postać fikcyjna.
Pingwiny
Emperor penguin.jpg
Pingwin cesarski (Aptenodytes forsteri)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd Sphenisciformes
Sharpe, 1891
Rodzina Spheniscidae[1]
Bonaparte, 1831
Systematyka w Wikispecies Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Hasło pingwin w Wikisłowniku Hasło pingwin w Wikisłowniku

Pingwiny, bezlotki – rząd (Sphenisciformes) oraz rodzina (Spheniscidae) ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes.

Spis treści

Występowanie

Rodzina pingwinów obejmuje gatunki morskie (na lądzie pojawiają się jedynie w strefie brzegowej) zamieszkujące zimne morza półkuli południowej. Najliczniejsze wokół Antarktydy i sąsiednich wysp oraz wybrzeży Ameryki Południowej, najwięcej gatunków w pobliżu Nowej Zelandii. Jedynym gatunkiem gnieżdżącym się nieco na północ od równika (na Galapagos) jest pingwin równikowy[2].

Cechy charakterystyczne

Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami:

  • długość od 20-30 do 120-140 cm;
  • dzioby zróżnicowane;
  • silnie przesunięte ku tyłowi mocne nogi które pełnią funkcję płetw tylnych
  • trzy przednie palce spięte błoną pławną;
  • krótki, sztywny ogon, pełniący z nogami funkcję steru;
  • wąskie skrzydła pełniące funkcję płetw napędowych;
  • nielotne;
  • łuskowate pióra;
  • brak apteriów;
  • brzuch biały, grzbiet i głowa ciemna (czarna, granatowa, szara);
  • często na głowie czub;
  • na lądzie chodzą w postawie wyprostowanej, bądź ślizgają się na brzuchu, odpychając się kończynami;
  • w wodzie osiągają prędkość ponad 20 km/h;
  • monogamiczne;
  • kolonijne (największe kolonie liczą do miliona osobników);
  • gniazdo na nieosłoniętym terenie, w szczelinie bądź norze, zbudowane z kamieni lub części zielonych roślin;
  • składają dwa jaja (pingwin królewski i pingwin cesarski – jedno);
  • wysiadują jaja na stopach pod fałdem tłuszczowym brzucha;
  • podczas wysiadywania nie odżywiają się (nawet do kilku miesięcy);
  • odżywiają się pokarmem zwierzęcym: rybami, głowonogami i skorupiakami, które zdobywają w morzu;
  • mają bardzo dobrze rozwinięty słuch;
  • gruba warstwa tłuszczu pod skórą zapewnia im ochronę przed zimnem.

Systematyka

Pingwin magellański

W rzędzie Sphenisciformes wyróżniana jest jedna rodzina (Spheniscidae) obejmująca współczesne rodzaje[3][4]:

Ewolucja

Icadyptes

Najstarszymi znanymi pingwinami są gatunki rodzaju Waimanu z wczesnego paleocenu Nowej Zelandii[5]. Wczesne pingwiny, takie jak Inkayacu sprzed około 36 mln lat, były prawdopodobnie ubarwione inaczej niż współcześni przedstawiciele tej grupy – morfologia i rozmieszczenie melanosomów sugerują, że Inkayacu miał pióra ubarwione szaro i czerwono-brązowo. Jego melanosomy były mniejsze niż u dzisiejszych pingwinów. Zmiany w ich morfologii mogły wynikać z hydrodynamicznych wymagań podczas podwodnego pływania[6].

W przeszłości na Ziemi żyły znacznie większe pingwiny niż obecnie. Na pustyni w Peru paleontolodzy znaleźli szkielet nieznanego wcześniej gatunku pingwina, nazwanego Icadyptes salasi. Rozmiary jego szkieletu wskazują, że mierzył około 150 cm wysokości[7]. Zbliżone lub nieco większe rozmiary osiągały także Inkayacu[6], Palaeeudyptes i Anthropornis[5].

Pingwiny w kulturze

Pingwiny jako bohaterowie bajek
Pingwiny jako maskotki

Przypisy

  1. ↑ Speniscidae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 13 lipca 2011]
  2. ↑ Daniel T. Ksepka, Tatsuro Ando: Penguins past, present, and future: Trends in the evolution of the Sphenisciformes. W: Gareth Dyke, Gary Kaiser (red.): Living dinosaurs: The evolutionary history of modern birds. John Wiley & Sons, Ltd, 2011, s. 155–186. ISBN 978-1-119-99047-5.  (ang.)
  3. ↑ F. Gill, D. Donsker (red.): Order Sphenisciformes (ang.). IOC World Bird List: Version 2.9. [dostęp 13 lipca 2011].
  4. ↑ Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Sphenisciformes Sharpe, 1891 - Pingwiny - Penguins. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 13 lipca 2011].
  5. ↑ 5,0 5,1 Piotr Jadwiszczak. Penguin past: The current state of knowledge. „Polish Polar Research”. 30 (1), s. 3–28, 2009 (ang.). 
  6. ↑ 6,0 6,1 Julia A. Clarke, Daniel T. Ksepka, Rodolfo Salas-Gismondi, Ali J. Altamirano, Matthew D. Shawkey, Liliana D'Alba, Jakob Vinther, Thomas J. DeVries, Patrice Baby. Fossil evidence for evolution of the shape and color of penguin feathers. „Science”. 330 (6006), s. 954–957, 2010. doi:10.1126/science.1193604 (ang.). 
  7. ↑ Julia A. Clarke, Daniel T. Ksepka, Marcelo Stucchi, Mario Urbina, Norberto Giannini, Sara Bertelli, Yanina Narváez, Clint A. Boyd. Paleogene equatorial penguins challenge the proposed relationship between biogeography, diversity, and Cenozoic climate change. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 104 (28), s. 11545–11550, 2007. doi:10.1073/pnas.0611099104. PMID 17601778 (ang.).